Bạn là Bác Sĩ, muốn tham gia cộng đồng bác sĩ? Đăng ký tại đây.
Health

Trẻ ăn dặm bị táo bón kéo dài: Mẹ phải làm sao?

Trẻ ăn dặm bị táo bón kéo dài: Mẹ phải làm sao?

Với trẻ đang trong giai đoạn ăn dặm, ngoài vấn đề cho trẻ ăn dặm đúng cách thì các vấn đề liên quan đến tiêu hóa của trẻ luôn khiến các bậc cha mẹ lo lắng, đặc biệt khi trẻ bị táo bón lâu ngày. Không chỉ khiến trẻ khó chịu vì không đi vệ sinh được, bị táo bón lâu ngày còn khiến trẻ dễ đau bụng, chướng bụng, đầy hơi, lâu dần dẫn đến biếng ăn, trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng và chậm lớn. Vậy mẹ đã biết cách chăm sóc trẻ khi bị táo bón kéo dài chưa? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau nhé.

Táo bón ở trẻ nhỏ là vấn đề các bậc cha mẹ cần hết sức chú ý. Mặc dù không quá nguy hiểm nhưng vấn đề này có thể cản trợ sự phát triển của trẻ nếu không sớm khắc phục. Đối với trẻ trong giai đoạn ăn dặm, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến táo bón là chế độ ăn cho trẻ vì đây là thời gian trẻ bắt đầu quen với việc ăn dặm, khi mẹ cho bé ăn dặm không đúng cách là một trong các nguyên nhân dẫn đến táo bón kéo dài cho trẻ.

Tìm hiểu nguyên nhân gây trẻ ăn dặm bị táo bón

Táo bón ở trẻ là tình trạng bệnh lý đường tiêu hóa rất hay gặp. Táo bón ở trẻ là sự giảm tần xuất bài tiết phân bình thường kèm theo khó và đau khi bài xuất phân do phân rắn hoặc quá to. Táo bón ở trẻ trong giai đoạn này là khi trẻ đi đại tiện ít hơn 1 lần 1 ngày hoặc ít hơn so với mức bình thường của trẻ kèm theo khó đi đại tiện, mất nhiều thời gian để tống xuất phân ra ngoài. Táo bón kéo dài là tình trạng táo bón xảy ra kéo dài trên 2 tuần.

Thông thường, trẻ trong giai đoạn ăn dặm bị táo bón lúc đi ngoài phân khô, rắn và cứng giống như đất sét, đồng thời phân tạo thành từng cục, rời rạc. Mỗi lần đi ngoài, mẹ hãy để ý nếu nhận thấy trẻ ưỡn người lên để rặn, mặt đỏ hơn, vã mồ hôi, thậm chí quấy khóc vì đau thì đó là dấu hiệu cho thấy trẻ bị táo bón. Các triệu chứng trên đây nếu xuất hiện trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng ất nhiều đến sức khỏe của trẻ. Trẻ thường rất dễ bị xuống cân, phát triển chậm.

Theo các bác sĩ, nguyên nhân gây ra táo bón ở trẻ trong giai đoạn ăn dặm thường là do ảnh hưởng của những yếu tố dưới đây:

Do chế độ ăn

trẻ ăn dặm bị táo bón kéo dàiTrước giai đoạn này, thức ăn của trẻ chủ yếu là sữa, có thể là sữa mẹ hoặc sữa công thức. Hệ tiêu hóa của trẻ đã quen vớ loại thức ăn dạng lỏng và có cấu trúc đơn giản, dễ hấp thu. Do vậy, khi bắt đầu ăn dặm, hệ tiêu hóa của trẻ sẽ phải làm quen với thức ăn đặc hơn, cấu trúc phức tạp hơn và khó tiêu hóa hơn. Điều này, có thể khiến cho trẻ bị táo bón trong thời gian dài, cho đến khi hệ tiêu hóa của trẻ thích nghi với thức ăn mới.

Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng trong thời kì ăn dặm cũng có thể là nguyên nhân khiến trẻ bị táo bón. Chế độ dinh dưỡng thiếu chất xơ, thiếu nước, thường do ăn thức ăn có quá nhiều chất đạm, chất béo và ít chất khoáng, thức ăn cứng hoặc không có đủ hàm lượng vitamin B1 cần thiết hoặc quá nhiều chất xơ làm phân bị vón, cứng. Đồng thời, thành ruột không có chất nhờn bôi trơn. Điều này khiến phân khó đào thải, tắc ứ và khiến trẻ 6 tháng tuổi bị táo bón.

Trẻ bị thiếu nước

Nếu trẻ bị mất nước, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách hấp thụ nhiều chất lỏng nhất có thể, thông qua sữa mẹ, thức ăn và hấp thụ lại nước từ phân trong đường ruột của trẻ. Bắt đầu từ giai đoạn này, trẻ hoạt động nhiều hơn cũng đồng nghĩa với việc cần nhiều nước hơn. Đa số các bậc cha mẹ không chú trọng bổ sung nước mà chỉ tập trung vào tăng chế độ ăn uống nhiều củ quả. Kết quả là xảy ra tình trạng táo bón nặng hơn.

Trẻ ăn sữa công thức

Đối với trẻ bắt đầu ăn dặm, sữa vẫn là nguồn thức ăn chính của trẻ. Trẻ bú sữa mẹ ít có nguy cơ bị táo bón vì sữa mẹ có chứa thành phần cân bằng chất béo và protein, chất xơ, nước… Nếu trẻ đang ăn sữa công thức hoàn toàn hoặc ăn bổ sung sữa công thức và bú mẹ, trẻ có nguy cơ cao bị táo bón. Sữa công thức là thực phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao. Đặc biệt, một số loại sữa công thức có hàm lượng đạm vượt quá ngưỡng hấp thu của ruột, khiến cơ thể trẻ kích thích quá trình tái hấp thu nước để hòa tan lượng đạm dư thừa này. Bên cạnh đó, mẹ chọn sữa không có thành phấn chất xơ Fructooligosaccharid hoặc mẹ pha sữa không đúng cách cũng là nguyên nhân gây táo bón cho trẻ.

Trẻ ít vận động

Khi trẻ hoạt động sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu động đường ruột, kích thích hệ tiêu hóa. Khi trẻ ít vận động, nhu động tiêu hóa sẽ chậm và ít đợt co bóp hơn khiến thức ăn khó được tiêu hóa và gây ra hiện tượng táo bón.

Trẻ ăn dặm bị táo bón: Ảnh hưởng bởi một số loại thuốc

Ở độ tuổi tử 5 tháng tuổi, trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn khoảng trống miễn dịch khi các vacine phòng bệnh chưa phát huy hết hiệu quả, trẻ bắt đầu vận động nhiều, làm quen với môi trường xung quanh và chuyển từ ăn sữa hoàn toàn sang chế độ ăn dặm. Do đó, trẻ sẽ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn hơn trước đó. Việc sử dụng thuốc điều trị như thuốc kháng sinh, chống viêm, thuốc lợi khuẩn hay các men tiêu hóa… có thể ảnh hưởng đến hệ vi khuẩn đường tiêu hóa hay nhu động của đường ruột của trẻ. Các rối loạn xảy ra là nguyên nhân phổ biến gây ra táo bón ở trẻ.

Các vấn đề về bệnh lý ở trẻ

Đôi khi trẻ bị táo bón kéo dài chỉ là một triệu chứng của bệnh nào đó, trong trường hợp này các mẹ có thể làm nhiều phương pháp nhưng trẻ không hết táo bón. Mặc dù đây không phải là nguyên nhân phổ biến nhưng nó cũng là lí do khiến trẻ trong giai đoạn ăn dặm bị táo bón. Một số bệnh lý liên quan tới hệ tiêu hóa, hệ thần kinh như hội chứng ruột kích thích, trào ngược dạ dày, các bệnh lý khác ở gan, dạ dày, tụy; nhiễm khuẩn đường ruột… gây ra hiện tượng táo bón ở trẻ.

Chế độ dinh dưỡng của mẹ

Thống kê cho thấy rằng, trẻ bú sữa mẹ ít gặp tình trạng táo bón hơn so với trẻ uống sữa công thức. Nếu trẻ bú sữa mẹ nếu bị táo bón thì nguyên nhân chính là do chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh của mẹ.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, trẻ sẽ dễ bị táo bón khi mẹ thường xuyên dung nạp các loại đồ ăn cay nóng, khó tiêu. Ngoài ra, chế độ ăn của mẹ không cân bằng dưỡng chất, quá nhiều chất đạm và ít chất xơ cũng dễ khiến trẻ bị táo bón khi bú sữa mẹ.

Trẻ trong giai đoạn ăn dặm bị táo bón kéo dài, mẹ chăm sóc như thế nào?

Tùy thuộc vào mức độ nặng nhẹ của triệu chứng táo bón ở trẻ mà sẽ có cách điều trị phù hợp. Mẹ có thể áp dụng các phương pháp sau đây:

Cải thiện táo bón kéo dài ở trẻ bằng thực phẩm

trẻ bị táo bón kéo dàiXem thêm:

Ngoài việc cho trẻ bú nhiều hơn và cho trẻ uống bổ sung nước thì việc sử dụng thực phẩm để giải quyết tình trạng trẻ 6 tháng tuổi bị táo bón là cách đầu tiên mẹ nên thực hiện. Dù là trẻ vẫn còn bú sữa mẹ là chủ yếu và kết hợp với chế độ ăn dặm, thực phẩm vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tiêu hóa của trẻ. Một số thực phẩm tốt cho tiêu hóa mà mẹ nên bổ sung cho trẻ như:

  • Rau xanh: Rau mồng tơi, rau đay, đậu bắp, rau ngót, rau cải… Đây đều là các loại rau giúp bôi trơn niêm mạc đường ruột. Nhờ vậy, phân sẽ được tống ra ngoài dễ dàng hơn và cải thiện tình trạng táo bón của trẻ.
  • Hoa quả: Các loại hoa quả là nguồn bổ sung nước và vitamin tuyệt vời cho đường ruột. Đồng thời, đây cũng là nguồn chất xơ vô cùng dồi dào mà mẹ có thể bổ sung cho trẻ. Mẹ có thể chọn các loại quả như cam, bưởi, quýt, bơ… để cho trẻ tập ăn hoặc ép nước cho trẻ uống bổ sung.
  • Thực phẩm kích thích tiêu hóa: gồm có sữa chua, men vi sinh, men tiêu hóa… Những thực phẩm kích thích tiêu hóa giúp bổ sung lợi khuẩn và enzyme cho đường ruột. Với một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, tình trạng táo bón của trẻ chắc chắn sẽ được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, khi sử dụng các thực phẩm này mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể theo tình trạng của trẻ, tránh các tác dụng phụ cho trẻ.
  • Giai đoạn này sữa mẹ vẫn là chất dinh dưỡng tốt nhất cho bé chính bởi vậy hãy đảm bảo cho trẻ được bú đầy đủ. Điều này cũng góp phần hạn chế chứng táo bón ở trẻ.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng của mẹ và cho trẻ bú nhiều hơn

Khi trẻ bị táo bón, mẹ cần chú ý cho trẻ bú nhiều hơn, tăng số lần cho con bú hàng ngày. Mẹ có thể cho trẻ uống thêm nước lọc hoặc nước ép hoa quả như cam, quýt, bưởi, … Các mẹ cần chú ý điều chỉnh chế độ dinh đưỡng cho phù hợp, uống nhiều nước, hạn chế dung nạp các loại thức ăn cay nóng, dầu mỡ, nhiều đường, thức ăn khó tiêu hóa. Các thực phẩm này qua sữa vào cơ thể bé sẽ kích thích dạ dày tiết acid nhiều hơn. Do đó có thể làm rối loạn nhu động đường ruột và gây táo bón cho trẻ. Đồng thời cần cân bằng hàm lượng dưỡng chất trong chế độ ăn, đăc biệt chú ý đến hàm lượng chất xơ và chất đạm trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Đổi loại sữa công thức đang dùng cho trẻ

Ngoài bú mẹ và ăn dặm, nhiều cha mẹ lựa chọn cho con ăn thêm sữa công thức để phát triển toàn diện. Tuy nhiên, nếu trẻ uống sữa công thức và có biểu hiện bị táo bón, thì bạn nên ngưng ngay loại sữa mà trẻ đang dùng. Sau đó, hãy lựa chọn một loại sữa khác có hàm lượng chất xơ Fructooligosaccharid cao hơn. Cần chú ý các thành phần trong sữa không gây khó khăn cho hệ tiêu hóa của trẻ. Nếu không biết chọn loại sữa nào phù hợp với con mình, bạn có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa hay chuyên gia dinh dưỡng giàu kinh nghiệm.

Massage bụng và cho trẻ vận động nhẹ nhàng

Để cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh 6 tháng tuổi bị táo bón, hàng ngày mẹ nên dành thời gian massage cho trẻ. Bên cạnh việc chống táo bón, nhuận tràng việc massage còn giúp bé phát triển tốt hơn. Chiều cao của bé khi lớn lên cũng được cải thiện. Mẹ có thể áp dụng một vài cách massage sau đây cho trẻ:

  • Massage theo khung đại tràng: Mẹ dùng 4 ngón đặt lên bụng, cách rốn khoảng 2cm, ấn nhẹ và xoay theo chiều kim đồng hồ từ phải sang trái. Mỗi lần thực hiện khoảng 15 phút, mỗi ngày thực hiện 2-3 lần cách nhau giữa 2 bữa ăn để kích thích làm tăng nhu động ruột đến khi trẻ tiêu hóa bình thường trở lại.
  • Massage động tác đạp xe đạp: Mẹ lắm lấy hai cổ chân của trẻ, di chuyển hai chân theo động tác đạp xe đạp. Động tác này giúp chuyển động kích thích nhu động ruột, giúp việc đi đại tiện trở nên dễ dàng.
  • Co duỗi gối: Đây cũng là một động tác dễ dàng và vui với bé. Mẹ nắm hai cổ chân của bé, đẩy về phía bụng để hai gối gập lại, giữ lại trong vài giây. Sau đó, nhẹ nhàng kéo chân é duỗi thẳng trở lại. Lặp lại động tác trong khoảng 10 phút bé sẽ thoát khỏi tình trạng đầy hơi.

Những động tác massage trên đều kích thích nhu động ruột của trẻ, giúp trẻ thoát khỏi tình trạng đầy hơi, ngăn ngừa táo bón vô cùng hiệu quả.

Biện pháp phòng chống táo bón cho trẻ trong giai đoạn ăn dặm

Sau đây là một số biện pháp giúp làm giảm nguy cơ mắc chứng táo bón ở trẻ:

  • Khi trẻ còn đang bú sữa mẹ, mẹ cần bổ sung nhiều chất xơ từ rau củ quả, hạn chế các loại đồ ăn khó tiêu, cay nóng.
  • Không nên cho trẻ dùng sữa công thức quá sớm. Trong trường hợp mẹ thiếu sữa buộc phải dùng sữa công thức thì chú ý chọn các loại sữa có hàm lượng chất xơ cao.
  • Chú ý bổ sung lượng nước đầy đủ, phù hợp với nhu cầu của trẻ.
  • Trẻ 6 tháng tuổi đang trong thời kỳ ăn dặm mẹ cần cân bằng dưỡng chất, đặc biệt điều chỉnh sao cho hàm lượng chất xơ luôn được đảm bảo trong từng bữa ăn.
  • Giúp trẻ vận động nhiều hơn để kích thích hoạt động của hệ tiêu hóa.
  • Mẹ có thể thực hiện việc massage vùng bụng cho trẻ ngay cả khi trẻ không bị táo bón.

Trẻ sơ sinh là đối tượng nhạy cảm nên bất cứ vấn đề sức khỏe nào cũng sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Khi cơ thể trẻ xuất hiện các triệu chứng táo bón, bạn hãy nhanh chóng đưa trẻ đi thăm khám và có những biện pháp chăm sóc kịp thời, tránh để tình trạng táo bón kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ trong tương lai. Mẹ cũng có thể thăm khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng một chế độ dinh dưỡng cân bằng để ngăn ngừa nguy cơ táo bón cho trẻ. Hi vọng với những chia sẻ trên, mẹ đã biết rõ nguyên nhân, cách chăm sóc và phòng tránh trẻ ăn dặm bị táo bón.

Viết bình luận